قبل از اندمال آن ، پس ردّ شد شهادت آنها ، پس از آن ، مندمل شد جراحت ، پس اعاده شهادت كردند ، قبول مىشود شهادت آنها ، به جهت عدم تهمت در شهادت بر مورّث و زوال عدم اندمال مانع از قبول شهادت . شهادت مملوك 2 - آيا شهادت مملوك مطلقاً مردود است يا آن كه مطلقاً مقبول است ، يا آن كه تفصيل است بين شهادت بر مولى و غير آن ؟ مشهور اخير است ؛ و اطلاق نفوذ ، خالى از وجه موافقِ اطلاقات كه مبتلى به مخالفهاى مختلف [ است ] ، با شهادت اختلاف به عدم حكم لزومى نيست ، اگر چه احتياط با وجود غير ، استشهاد حرّ است خصوصاً در شهادت بر مولى ؛ و متهم از آنها در حد كافى در منع از قبول ، معلوم است عدم قبول شهادتش . اگر مملوك ، منعتق شد بعد از شهادت و اعاده شهادت كرد ، مقبول است مطلقاً ، مثل ابتداى شهادت او بعد از عتق . و در حكم مذكور ، شريك است با مملوك قنّ ، مدبّر و مكاتب مشروط و مكاتب مطلق ( اگر اداء نكرده چيزى از مال الكتابة را ) و امّ ولد . و اما مطلق اگر ادا كرد بعض مال الكتابه [ را ] ، پس قبول شهادت او در بعض آزاد شده و به نسبت آن از مجموع ، خالى از وجه نيست بنا بر قول به عدم قبول شهادت مملوك ، لكن تبعيض در مشهودٌ به است بنا بر روايت « ابو بصير » و با شهادت ديگر يا يمين مدّعى بعض مشهودٌ به ثابت مىشود ؛ و بنا بر صحيح « ثلاثة » تبعيض در شاهد است ؛ و با شاهدى ديگر اگر چه زن باشد با شاهد كافى يا يمين مدّعى ، تمام مشهودٌ به ثابت مىشود ؛ و بدون غير ، هيچ ثابت نمىشود حتى با يمين مدّعى ؛ و اين ثمرهء دو وجه است . و مقتضاى اصل در اين فرض ، عدم تأثير شهادت است بر فرض معارضه ( با اين كه يكى موصوف به صحّت و ديگرى منسوب به ظاهر اصحاب است ) و عدم جمع به كفايت احد التبعيضين يا وصول نوبت به تخيير فقيه در عمل به احد الخبرين ؛ و اين اختلاف بيان ، از فروع اختلاف بيان در شهادت مملوك است كه